Łuszczyca - przyczyny, objawy, rodzaje i leczenie

Czym jest łuszczyca

Łuszczyca (łac. psoriasis) to przewlekła, nawrotowa choroba zapalna skóry. Jej istotą jest przyspieszone namnażanie komórek naskórka. U osoby zdrowej naskórek odnawia się w około 28 dni, a w łuszczycy proces ten skraca się do kilku, kilkunastu dni. Niedojrzałe komórki nie zdążają się prawidłowo złuszczyć i gromadzą się na powierzchni, tworząc charakterystyczne srebrzystobiałe łuski na zaczerwienionym, pogrubiałym podłożu.

Za tym mechanizmem stoi nieprawidłowa reakcja układu odpornościowego. Limfocyty T i wydzielane przez nie białka zapalne pobudzają skórę do nadmiernej produkcji komórek. Do rozwoju choroby potrzebna jest predyspozycja genetyczna, dlatego łuszczyca często występuje rodzinnie. To ważne, żeby podkreślić jedno: łuszczyca nie jest zaraźliwa i nie ma nic wspólnego z brakiem higieny.

Rodzaje łuszczycy

Łuszczyca nie wygląda u każdego tak samo. Wyróżnia się kilka postaci, które różnią się obrazem, umiejscowieniem i przebiegiem.

Odrębnym problemem jest łuszczycowe zapalenie stawów, które może towarzyszyć zmianom skórnym i wymaga leczenia u reumatologa. Częstą i uciążliwą lokalizacją jest też owłosiona skóra głowy. Więcej o tym piszemy w artykule o leczeniu łuszczycy skóry głowy.

Przyczyny i czynniki wyzwalające

Bezpośrednią przyczyną jest opisana wyżej nieprawidłowa reakcja immunologiczna na podłożu genetycznym. Sam gen jednak nie wystarczy, żeby choroba się ujawniła. Zwykle potrzebny jest czynnik spustowy, który uruchamia pierwszy rzut lub zaostrza istniejące zmiany.

• Infekcje, zwłaszcza paciorkowcowe zapalenie gardła, które często poprzedza postać kropelkową.
• Silny stres i przeciążenie psychiczne.
• Urazy skóry, otarcia i zadrapania (nowe zmiany powstają w miejscu urazu, to tak zwany objaw Koebnera).
• Niektóre leki: beta-blokery, sole litu, leki przeciwmalaryczne, a także nagłe odstawienie sterydów przyjmowanych ogólnie.
• Alkohol i palenie papierosów.
• Otyłość, zaburzenia metaboliczne i zmiany hormonalne.
• Zimny, suchy klimat i niedobór światła słonecznego w miesiącach jesienno-zimowych.

Objawy łuszczycy

Najbardziej typowym objawem są dobrze odgraniczone, czerwone tarczki pokryte srebrzystobiałą, nawarstwioną łuską. Zmiany najczęściej pojawiają się symetrycznie na łokciach, kolanach, w okolicy krzyżowej i na owłosionej skórze głowy. Towarzyszy im różnie nasilony świąd oraz uczucie napięcia i suchości skóry.

Przy delikatnym zdrapaniu łuski widać drobne punktowe krwawienia, co lekarze nazywają objawem Auspitza. Choroba potrafi zajmować także paznokcie, dając ich naparstkowanie i oddzielanie od łożyska. U wielu osób łuszczyca wpływa na samopoczucie i jakość życia, dlatego jej leczenie to nie tylko kwestia estetyki, ale realnego komfortu na co dzień. Szczegółowy opis znajdziesz w tekście o objawach i pierwszych oznakach łuszczycy.

Leczenie łuszczycy na receptę

Sposób leczenia zależy przede wszystkim od nasilenia i rozległości zmian. Lekarz dobiera terapię indywidualnie, zaczynając zwykle od metod najprostszych.

• Leczenie miejscowe (łagodna i umiarkowana łuszczyca): analogi witaminy D w połączeniu z miejscowym sterydem, jak w Daivobecie, a także keratolityki z kwasem salicylowym, dziegcie i preparaty z cygnoliną. Na wrażliwe okolice, jak twarz i fałdy, lekarz bywa, że sięga po inhibitory kalcyneuryny, czyli Protopic lub Elidel.
• Fototerapia: naświetlania wąskopasmowym UVB (311 nm) lub metoda PUVA, prowadzone w poradni dermatologicznej.
• Leczenie ogólne (postacie ciężkie i oporne): metotreksat, cyklosporyna, acytretyna oraz nowoczesne leki biologiczne. Ta grupa wymaga opieki dermatologa i najczęściej realizowana jest w ramach programów lekowych.

Łagodne i umiarkowane postacie, które kontroluje się leczeniem miejscowym, to najczęstsza sytuacja. W takich przypadkach receptę na maść można uzyskać online po konsultacji z lekarzem, bez wizyty w gabinecie.

Łuszczyca a atopowe zapalenie skóry

Łuszczycę łatwo pomylić z atopowym zapaleniem skóry, bo obie choroby dają zaczerwienienie, świąd i przewlekły przebieg. Różni je jednak charakter zmian i typowe umiejscowienie. Łuszczyca to dobrze odgraniczone tarczki ze srebrzystą łuską na wyprostnych powierzchniach ciała, a AZS to bardziej rozmyte, sączące ogniska w zgięciach łokci i kolan, z silnym świądem. Różnice omawiamy dokładniej w artykule łuszczyca czy AZS.

Pielęgnacja i styl życia

Leczenie farmakologiczne wspiera codzienna pielęgnacja. Podstawą jest regularne stosowanie emolientów, które nawilżają i odbudowują barierę naskórka, zmniejszając suchość i łuszczenie się skóry. Warto też unikać znanych czynników wyzwalających: ograniczyć alkohol, rzucić palenie, dbać o sen i redukcję stresu oraz chronić skórę przed urazami. Rola diety bywa przeceniana, ale utrzymanie prawidłowej masy ciała i ogólnie przeciwzapalny sposób odżywiania mogą pomóc, o czym piszemy w poradniku o diecie przy łuszczycy.

Jak uzyskać e-receptę na leki na łuszczycę

• Wypełniasz formularz medyczny o zmianach skórnych, ich umiejscowieniu i lekach
• Opłacasz konsultację, 59 zł
• Lekarz analizuje wniosek i, jeśli nie ma przeciwwskazań, wystawia e-receptę
• Jeśli lekarz odmówi, otrzymujesz pełny zwrot

Najczęstsze pytania o łuszczycę