Łuszczyca - początki, czyli jak zaczyna się choroba

Jak zaczyna się łuszczyca

Łuszczyca to przewlekła choroba zapalna skóry o podłożu genetycznym i immunologicznym. U jej podstaw leży zaburzona praca układu odpornościowego, przez którą naskórek namnaża się kilkukrotnie szybciej, niż powinien. Komórki nie zdążają dojrzeć i odpadają w postaci grubych, srebrzystych łusek na zaczerwienionym, zapalnym podłożu. Sama predyspozycja jest wrodzona, ale choroba może przez lata pozostawać uśpiona i ujawnić się dopiero pod wpływem jakiegoś czynnika wyzwalającego.

Dlatego u wielu osób początek jest powolny i skryty. Najpierw pojawia się jedna niewielka, czerwona grudka, potem druga, a dopiero po tygodniach ktoś zauważa, że łuszczące się ognisko na łokciu czy pod włosami nie chce zejść mimo natłuszczania. Zmiany bywają na tyle dyskretne, że przez długi czas uchodzą za przesuszenie skóry albo łupież. Rzadziej choroba startuje gwałtownie, gdy w krótkim czasie wysiewa się wiele drobnych grudek naraz.

Pierwsze objawy, na które warto zwrócić uwagę

Najbardziej charakterystyczna dla łuszczycy jest tak zwana blaszka łuszczycowa - dobrze odgraniczone od zdrowej skóry, czerwone ognisko pokryte srebrzystoszarą łuską. To właśnie ostra granica między zmianą a otoczeniem odróżnia łuszczycę na przykład od atopowego zapalenia skóry, w którym kontury są rozmyte. Świeże ogniska bywają małe, wielkości grudki, i z czasem powiększają się oraz zlewają w większe blaszki.

• Czerwone, uniesione grudki lub plamy z grubszą, srebrzystą łuską na powierzchni.
• Wyraźna, ostra granica między zmianą a zdrową skórą wokół.
• Typowe umiejscowienie: łokcie, kolana, owłosiona skóra głowy, okolica krzyżowa nad pośladkami.
• Często symetryczne rozmieszczenie po obu stronach ciała.
• Świąd u części osób, zwykle łagodniejszy niż w AZS.

Charakterystyczne bywa też pojawianie się zmian w miejscu urazu, zadrapania czy oparzenia słonecznego, czyli tak zwany objaw Koebnera. Więcej o pełnym obrazie choroby opisujemy w tekście o objawach łuszczycy.

W jakim wieku najczęściej zaczyna się łuszczyca

Choroba może wystąpić w każdym wieku, ale ma dwa wyraźne szczyty zachorowań. Pierwszy, częstszy, przypada na młodych dorosłych, mniej więcej między 15 a 35 rokiem życia. Drugi, mniejszy, pojawia się później, w okolicy 50 do 60 lat. Wczesny początek częściej łączy się z dodatnim wywiadem rodzinnym, czyli łuszczycą u rodziców lub rodzeństwa. U dzieci choroba zdarza się rzadziej, ale jest możliwa, a u najmłodszych bywa mylona z pieluszkowym zapaleniem skóry czy wypryskiem.

Predyspozycja genetyczna zwiększa ryzyko, lecz nie przesądza sprawy. Można mieć bliskich z łuszczycą i nigdy nie zachorować, a można rozwinąć chorobę bez żadnego przypadku w rodzinie. To, kiedy i czy choroba się ujawni, zależy od splotu genów oraz czynników środowiskowych.

Co może wywołać pierwszy rzut

U osób z predyspozycją pierwszy epizod łuszczycy często poprzedza konkretny czynnik wyzwalający. Rozpoznanie takiego tła bywa pomocne, bo część wyzwalaczy da się ograniczyć.

Warto zapamiętać, że wyzwalacz nie tworzy łuszczycy z niczego - jedynie uruchamia skłonność, która była już zapisana w organizmie. Dlatego dwie osoby po tej samej anginie zareagują zupełnie inaczej, a tylko jedna z nich rozwinie zmiany skórne.

Wczesne zmiany, które łatwo przeoczyć

Nie zawsze pierwszym sygnałem jest oczywista blaszka na łokciu. Łuszczyca owłosionej skóry głowy potrafi zacząć się od uporczywego, łuszczącego się ogniska pod włosami, które przez miesiące uchodzi za łupież, bywa swędzące i wychodzi poza linię włosów. O tej lokalizacji piszemy szerzej w tekście o leczeniu łuszczycy skóry głowy.

Innym, często niedocenianym wczesnym objawem są zmiany paznokci. Typowe są drobne wgłębienia w płytce, przypominające ślady po ukłuciu szpilką, czyli naparstkowanie, a także żółtawobrązowe przebarwienia, pogrubienie płytki lub jej oddzielanie się od łożyska. Zmiany paznokciowe bywają jedną z pierwszych oznak choroby i częściej współistnieją z zajęciem stawów. Ponieważ początek łuszczycy bywa łudząco podobny do innych chorób, pomocne bywa porównanie w tekście łuszczyca czy AZS.

Kiedy zareagować i skonsultować się z lekarzem

Wczesna reakcja się opłaca, bo łuszczycę łatwiej opanować, gdy zmian jest niewiele i zajmują małą powierzchnię. Do konsultacji szczególnie skłaniają następujące sytuacje.

• Czerwone, łuszczące się ogniska utrzymują się od kilku tygodni mimo natłuszczania i pielęgnacji.
• Zmiany się powiększają, zlewają lub szybko wysiewają na tułowiu po przebytej infekcji.
• Ogniska zajmują twarz, dłonie, stopy, paznokcie lub okolice intymne.
• Pojawia się nasilony świąd, pękanie skóry albo cechy zakażenia.
• Towarzyszy im ból i poranna sztywność stawów.

Pierwsze zmiany może ocenić lekarz rodzinny, a w razie potrzeby skierować do dermatologa. Skuteczne leczenie miejscowe, na przykład pochodne witaminy D połączone z glikokortykosteroidem, wydaje się na receptę - o ich zastosowaniu decyduje lekarz. Jednym z takich preparatów jest Daivobet, łączący kalcypotriol z betametazonem. Konsultację i receptę na leczenie miejscowe można uzyskać także online, jeśli po wywiadzie lekarz uzna to za uzasadnione.

Najczęstsze pytania