Łuszczyca stawowa - objawy, związek ze skórą i kiedy do reumatologa

Czym jest łuszczyca stawowa

Łuszczycowe zapalenie stawów należy do grupy chorób reumatycznych zwanych spondyloartropatiami. To odmienna choroba niż sama łuszczyca skóry, choć obie mają wspólne podłoże, czyli przewlekły proces zapalny o charakterze autoimmunologicznym. Szacuje się, że dotyczy około 20 do 30 procent osób z łuszczycą skóry, choć u wielu pacjentów pozostaje długo nierozpoznane.

Zapalenie w ŁZS obejmuje błonę maziową stawów, a także tkanki, które w reumatoidalnym zapaleniu stawów zwykle są oszczędzone, czyli przyczepy ścięgien do kości oraz całe palce. Nieleczone lub późno rozpoznane może prowadzić do uszkodzenia chrząstki, nadżerek kostnych i trwałych deformacji, dlatego tak ważne jest wychwycenie choroby na wczesnym etapie.

Objawy łuszczycowego zapalenia stawów

Objawy bywają zmienne i nie zawsze przypominają klasyczne zapalenie stawów. Zwróć uwagę zwłaszcza na te sygnały:

• Ból, obrzęk i tkliwość stawów, często niesymetryczne, czyli po jednej stronie ciała bardziej niż po drugiej.
• Sztywność poranna trwająca ponad 30 minut, która łagodnieje po rozruszaniu się.
• Obrzęk całego palca dłoni lub stopy przypominający kiełbaskę, tak zwane zapalenie palca (dactylitis).
• Ból i tkliwość przyczepów ścięgnistych, na przykład ścięgna Achillesa albo pod stopą, czyli zapalenie przyczepów (enthesitis).
• Ból dolnego odcinka kręgosłupa i pośladków, nasilający się w nocy oraz nad ranem i ustępujący po ruchu, w postaci osiowej choroby.
• Zmiany paznokciowe: naparstkowanie, czyli drobne wgłębienia, oraz oddzielanie się płytki od łożyska.
• Uczucie zmęczenia i obniżona sprawność, wynikające z przewlekłego stanu zapalnego.

Cechą, która często odróżnia ŁZS od zwykłych przeciążeń, jest zapalny rytm dolegliwości: ból i sztywność są większe po odpoczynku i w nocy, a mniejsze po aktywności. Ból mechaniczny, na przykład zwyrodnieniowy, zwykle zachowuje się odwrotnie.

Związek ze zmianami skórnymi i paznokciami

Łuszczyca skóry i zapalenie stawów są ze sobą powiązane, ale nasilenie jednego nie zawsze odzwierciedla drugie. Zdarza się, że skóra jest zajęta łagodnie, a stawy zaatakowane mocno, i odwrotnie. U większości pacjentów, według danych szacunkowo u około 70 procent, zmiany skórne wyprzedzają dolegliwości stawowe, czasem o wiele lat. U części osób skóra i stawy chorują jednocześnie, a u niewielkiego odsetka to stawy dają znać o sobie jako pierwsze, co utrudnia szybkie rozpoznanie.

Silnym sygnałem ostrzegawczym są zmiany paznokciowe. Naparstkowanie płytki, jej rogowacenie i oddzielanie od łożyska częściej towarzyszą zajęciu stawów, zwłaszcza w obrębie palców. Jeśli masz łuszczycę i zauważasz takie zmiany razem z bólem drobnych stawów rąk, zgłoś to lekarzowi.

Postacie łuszczycowego zapalenia stawów

Choroba nie przebiega u wszystkich tak samo. Reumatolodzy wyróżniają kilka wzorców zajęcia stawów, które mogą się z czasem zmieniać lub nakładać.

Podział ma charakter poglądowy i służy zrozumieniu, jak różnie może wyglądać choroba. O tym, z którym wzorcem masz do czynienia, decyduje reumatolog na podstawie badania i wyników.

Kiedy zgłosić się do reumatologa

Jeśli masz łuszczycę skóry lub paznokci i dołączają do niej dolegliwości ze strony układu ruchu, nie czekaj, aż same przejdą. Do reumatologa warto się zgłosić, gdy pojawia się:

• ból i obrzęk stawów utrzymujące się dłużej niż kilka tygodni,
• sztywność poranna stawów trwająca ponad 30 minut,
• obrzęk całego palca dłoni lub stopy,
• uporczywy ból pięty lub przyczepów ścięgien bez wyraźnego urazu,
• zapalny ból pleców, gorszy w nocy i nad ranem, który ustępuje po ruchu.

Skierowanie do reumatologa wystawia lekarz rodzinny lub inny lekarz. Znaczenie ma czas: wczesne włączenie leczenia daje największą szansę na zatrzymanie choroby, zanim dojdzie do trwałego uszkodzenia stawów. To tak zwane okno terapeutyczne.

Jak wygląda diagnostyka

Nie ma jednego badania, które potwierdza łuszczycowe zapalenie stawów. Rozpoznanie stawia reumatolog na podstawie całości obrazu: wywiadu, badania stawów, skóry i paznokci oraz badań dodatkowych. Pomocne bywają wskaźniki stanu zapalnego we krwi, takie jak OB i CRP, oraz badania obrazowe, czyli RTG, USG stawów, a w razie potrzeby rezonans magnetyczny. Charakterystyczne jest to, że czynnik reumatoidalny (RF) zwykle wychodzi ujemny, co odróżnia tę chorobę od reumatoidalnego zapalenia stawów. Lekarze posługują się też ustalonymi kryteriami klasyfikacyjnymi.

Leczenie: osobno stawy, osobno skóra

Leczenie ŁZS prowadzi reumatolog, a jego cel to wyciszenie zapalenia, złagodzenie bólu i ochrona stawów przed zniszczeniem. W zależności od nasilenia stosuje się leki przeciwzapalne (NLPZ) w celu łagodzenia objawów, leki modyfikujące przebieg choroby, na przykład metotreksat, sulfasalazynę czy leflunomid, a przy cięższym przebiegu leki biologiczne oraz leki celowane. Ważna jest też rehabilitacja i aktywność fizyczna dobrana do możliwości.

Równolegle z leczeniem stawów kontynuuje się pielęgnację i leczenie zmian skórnych. To o tyle istotne, że dobrze kontrolowana skóra poprawia komfort życia, a leczenie miejscowe można prowadzić między wizytami u specjalisty.

Najczęstsze pytania